နံပါတ္​(၃)စည္​းမ်ဥ္​း အပိုင္​း(၃)

ပါရာဇိကဏ္​လက္​စြဲ
နံပါတ္​(၃)စည္​းမ်ဥ္​း အပိုင္​း(၃)
***************

ဝါက်ခြဲ အမည္ေပး ေမးနည္း(၂)မ်ဳိး
******
၁။ ဝါက်အလိုက္ အမည္ေပးနည္း
၂။ ေ႐ွ႕ေနာက္ေထာက္ဆ အမည္ေပးနည္း
############

၁။ ဝါက်အလိုက္ အမည္ေပးနည္း
*********
(က) သေခၤပဝါက်
(ခ) ဝိတၳာရဝါက်
(ဂ) နိဂမနဝါက်

(က)ဝါက်သည္ အက်ဥ္းကို ျပဆိုေသာေၾကာင့္ သေခၤပဝါက်မည္၏။
(ခ)ဝါက်သည္ အက်ယ္ကို ျပဆိုေသာေၾကာင့္ ဝိတၳာရဝါက်မည္၏။
(ဂ)ဝါက်သည္ အက်ဥ္းသေခၤပႏွင့္ အက်ယ္ဝိတၳာရတို႔၏ နိဂုံးကို ျပဆိုေသာေၾကာင့္ နိဂမနဝါက်မည္၏။
#########

၂။ ေ႐ွ႕ေနာက္ေထာက္ဆ အမည္ေပးနည္း
*********
(က) သေခၤပဝါက်
(ခ) ဝိတၳာရဝါ
(ဂ) နိဂမနဝါက်

(ခ)(ဂ)ဝါက်ကို ေ႐ွ႕ေနာက္ေထာက္ဆ အမည္ေပးပုံ
၁။ (ခ)ဝါက်သည္ ေ႐ွ႕(က)ဝါက်(၌ ျပဆိုေသာ အက်ဥ္းသေခၤပ)၏ အက်ယ္ဝိတၳာရကို ျပဆိုေသာေၾကာင့္ ဝိတၳာရဝါက်မည္၏။{ေရွ႕ေထာက္)
ယင္း(ခ)ဝါက်ကို ေထာက္ဆ၍ (က)ဝါက်သည္ သေခၤပဝါက်မည္၏။
(ခ)ဝါက်သည္ ေနာက္(ဂ)ဝါက်ကို ေထာက္ဆေသာ္ နိဂမနီယဝါက်မည္၏။ {ေနာက္ေထာက္)
၂။ (ဂ)ဝါက်သည္ အက်ဥ္းသေခၤပႏွင့္ အက်ယ္ဝိတၳာရတို႔၏ နိဂုံးကို ျပဆိုေသာေၾကာင့္ နိဂမနဝါက်မည္၏။
ယင္း(ဂ)ဝါက်ကို ေထာက္ဆ၍ (က,ခ)ဝါက်တို႔သည္ နိဂမနီယဝါက်မည္ကုန္၏။

မွတ္ခ်က္။ ပထမနည္း၌ တစ္ဝါက်ကို အမည္တစ္မ်ဳိးသာ ေတြ႔ရမည္။ ဒုတိယနည္း၌ ေ႐ွ႕ေနာက္ေထာက္ဆျခင္းျဖင့္ (က)ဝါက်သည္ သေခၤပဝါက်၊ နိဂမနီယဝါက်
(ခ)ဝါက်သည္ ဝိတၳာရဝါက်၊ နိဂမနီယဝါက် အမည္ရသြားသည္ကို သတိျပဳပါ။
##############

ဝါက်(၁၈)မ်ဳိး ဝါက်ခြဲနည္း
*************
(ေဆာင္) ဝိတ္-သင္-နိ-တပ္, ဒဠွီမွတ္,
ငါးရပ္ အစပ္မ်ဳိး။

၁။ ဝိတ္= (ဝိတၳာရ) ဝါက် ဝါက်ခြဲနည္း
******
(က) ယသၼာ ပန န ဘိကၡဳပစၥတၳိကာ ဧဝ ဧဝံ ကေရာႏၲိ, ရာဇပစၥတၳိကာဒေယာပိ ကေရာႏၲိ။ တသၼာ တမၸိ ပေဘဒံ ဒေႆေႏၲာ‘‘ရာဇပစၥတၳိကာ’’တိအာဒိမာဟ။
(ခ) တတၳ ရာဇာေနာ ဧဝ ပစၥတၳိကာရာဇပစၥတၳိကာ။ (ဝိ၊႒၊၁၊၂၃၂၊)(၁၃၁၅-ခုေမး)

(က)ဝါက်သည္ ဘိကၡဳပစၥတၳိကာ-အစ႐ွိေသာ သံဝေဏၰတဗၺပုဒ္တို႔၏ အဖြင့္ သံဝဏၰနာ မွတပါး ရာဇပစၥတၳိကာ-အစ႐ွိေသာ သံဝေဏၰတဗၺပုဒ္တို႔၏ အဖြင့္ သံဝဏၰနာဟု ဆိုအပ္ေသာ အဖို႔တစ္ပါးကိုျပေသာေၾကာင့္ အႏုသ​ေႏၶဝါက်မည္၏။ တနည္း ပကၡႏၲရဝါက်မည္၏။
(ခ)ဝါက်သည္ (က)ဝါက် အာဟ၏ကံကို အက်ယ္ခ်ဲ႕၍ ျပေသာေၾကာင့္ (ဝိတၳာရ)ဝါက် မည္၏။
ယင္း(ခ)ဝါက်ကို  ေထာက္ဆ၍ (က)ဝါက်သည္ (သေခၤပ)ဝါက်မည္၏။ (နည္းျပဓမၼာစရိယက်မ္း)
(ေဆာင္) တတၳခ်ီလ်က္, စကားတက္မူ, မွတ္ယူ ဝိတၳာရ။(ဘုရားႀကီးနိယံ၊၃၀။)
********
(က) ဂႏၶႏၲိ ဟဒယံ ဝုစၥတိ။
(ခ) တံ ဥပၸါေဋႏၲီတိ ဥပၸလဂႏၶာ။
(ဂ) ဥပၸလဂႏၶာ ဧဝ ပစၥတၳိကာ ဥပၸလဂႏၶပစၥတၳိကာ။
(ဃ) ဧေတကိရ န ကသိဝဏိဇၨာဒီဟိ ဇီဝႏၲိ, ပႏၴဃာတဂါမဃာတာဒီနိ ကတြာ ပုတၱဒါရံ ေပါေသႏၲိ။
(င) ေတ ကမၼသိဒၶႎ ပတၳယမာနာ ေဒဝတာနံ အာယာေစတြာ တာသံ ဗလိကမၼတၳံ မႏုႆာနံ ဟဒယံ ဥပၸါေဋႏၲိ။
(ဝိ၊႒၊၁၊၂၃၂၊၂၃၃။)(၁၃၇၅-ခုေမး)

(ဃ,င)ဝါက်တို႔သည္ (က,ခ,ဂ)တို႔ကို အက်ယ္ခ်ဲ႕၍ ျပေသာေၾကာင့္ (ဝိတၳာရ)ဝါက် မည္၏။
ယင္း(ဃ,င)ဝါက်တို႔ကို  ေထာက္ဆ၍ (က,ခ,ဂ)ဝါက်တို႔သည္ (သေခၤပ)ဝါက်မည္၏။
#########

၂။  သင္= (သေကၡပ)ဝါက် ဝါက်ခြဲနည္း
******
(က) သုတၱေႏၲ တာဝ အစၥႏၲသံေယာဂေတၳာ သမ႓ဝတိ။ ယၪႇိ သမယံ ဘဂဝါ ျဗဟၼဇာလာဒီနိ သုတၱႏၲာနိ ေဒေသသိ, အစၥႏၲေမဝ တံ သမယံ က႐ုဏာဝိဟာေရန ဝိဟာသိ၊ တသၼာ တဒတၳေဇာတနတၳံ တတၳ ဥပေယာဂနိေဒၵေသာ ကေတာ။
(ခ) အဘိဓေမၼ စ အဓိကရဏေတၳာ ဘာေဝနဘာဝလကၡဏေတၳာ စ သမ႓ဝတိ။ အဓိကရဏၪႇိ ကာလေတၳာ သမူဟေတၳာ စ သမေယာ, တတၳ ဝုတၱာနံ ဖႆာဒိဓမၼာနံ ခဏသမဝါယေဟတုသခၤါတႆ စ သမယႆ ဘာေဝန ေတသံ ဘာေဝါ လကၡိယတိ။ တသၼာ တဒတၳေဇာတနတၳံ တတၳ ဘုမၼဝစေနန နိေဒၵေသာ ကေတာ။
(ဂ) ဣဓ ပန ေဟတုအေတၳာ ကရဏေတၳာ စ သမ႓ဝတိ။ ေယာ ဟိ ေသာ သိကၡာပဒပညတၱိသမေယာသာရိပုတၱာဒီဟိပိ ဒုဗၺိေညေယ်ာ, ေတန သမေယန ေဟတုဘူေတန ကရဏဘူေတန စ သိကၡာပဒါနိ ပညာပယေႏၲာ သိကၡာပဒပညတၱိေဟတုၪၥ အေပကၡမာေနာ ဘဂဝါ တတၳ တတၳ ဝိဟာသိ၊ တသၼာ တဒတၳေဇာတနတၳံ ဣဓ ကရဏဝစေနန နိေဒၵေသာ ကေတာတိ ေဝဒိတေဗၺာ။
(ဃ)
ေဟာတိ ေစတၳ –
‘‘ဥပေယာေဂန ဘုေမၼန,
တံ တံ အတၳမေပကၡိယ၊
အညၾတ သမေယာ ဝုေတၱာ,
ကရေဏေနဝ ေသာ ဣဓာ’’တိ။

(ဃ)ဝါက်သည္ (က,ခ,ဂ)ဝါက်၌ ဆိုခဲ့သည္(သုႏၱန္ ပိဋကတ္၌ ဧကံ သမယံဟု ဒုတိယာဝိဘက္ျဖင့္ လည္းေကာင္း၊ အဘိဓမၼာ ပိဋကကတ္၌ ယသၼႎ သမေယ ဟု သတၱမီ ဝိဘက္ျဖင့္ လည္းေကာင္း၊ ဝိနည္း ပိဋကကတ္၌ ေတန သမေယန ဟု တတိယာ ဝိဘက္ျဖင့္ လည္းေကာင္း) ေဟာေတာ္မူခဲ့ေသာ (အက်ယ္-ဝိတၳာရ) စကားရပ္ကို အက်ဥ္းခ်ဳပ္၍ ျပေသာေၾကာင့္ (ခ)ဝါက်သည္ (သေခၤပ)ဝါက်မည္၏။
ယင္း(ဃ,)ဝါက်ကို ေထာက္ဆ၍ ေ႐ွ႕(က,ခ,ဂ)ဝါက်တို႔သည္ (ဝိတၳာရ) ဝါက်မည္၏။

မွတ္ခ်က္။ ။ (ဝိတၳာရ) ဝါက်ေနာက္၌  (သေခၤပ)ဝါက် အ႐ွိနည္းပါ၏။ နိဂမနဝါက် သာ အ႐ွိမ်ားသည္ကို သတိျပဳပါ။
#########

၃။ နိ= (နိဂမန)ဝါက်ကို ဝါက်ခြဲနည္း
******
(က)  အညထတၱာယာတိ ပသာဒညထာဘာဝါယ ဝိပၸဋိသာရာယ ေဟာတိ။
(ခ) ေယ မေဂၢန အနာဂတသဒၶါ, ေတသံ ဝိပၸဋိသာရံ ကေရာတိ – ‘‘ဤဒိေသပိ နာမ ဓမၼဝိနေယ မယံ ပသႏၷာ, ယေတၳဝံ ဒုပၸဋိပႏၷာ ဘိကၡဴ’’တိ။
(ဂ) ေယ ပန မေဂၢနာဂတသဒၶါ, ေတသံ သိေန႐ု ဝိယ ဝါေတဟိ အစေလာ ပသာေဒါ ဤဒိေသဟိ ဝတၳဴဟိ ဣေတာ ဝါ ဒါ႐ုဏတေရဟိ။
(ဃ) ေတန ဝုတၱံ – ‘‘ဧကစၥာနံ အညထတၱာယာ’’တိ။ (ဝိ၊႒၊၁၊၁၈၄။) (၁၃၂၉-ခုေမး)

ဝါက်အမည္
(ခ)ဝါက်သည္ အႏြယဝါက်။
(ဂ)ဝါက်သည္ ဗ်တိေရကဝါက်။
(ခ,ဂ)ဝါက်တို႔သည္ ဝိတၳာရဝါက်၊
(ဃ)ဝါက်သည္ လဒၶဂုဏဝါက်,နိဂမနဝါက်။

(ဃ)ဝါက်သည္ (က,ခ,ဂ)ဝါက်တို႔၏ ဆိုခဲ့ေသာ စကားရပ္ကို နိဂုံးအုပ္၍ ျပေသာေၾကာင့္ (ခ)ဝါက်သည္ (နိဂမန)ဝါက်မည္၏။
ယင္း(ခ)ဝါက်ကို ေထာက္ဆ၍ ေ႐ွ႕ (က,ခ,ဂ)ဝါက်တို႔သည္ (နိဂမနီယ) ဝါက်မည္၏။

မွတ္ခ်က္။ ။နိဂမန အမည္႐ွိေသာ ဝါက်ကိုေထာက္ဆ၍ ေ႐ွ႕ဝါက်သည္ မည္သည္ည့္ဝါက်မ်ဳိး ျဖစ္ျဖစ္ နိဂမနီယ ဝါက်ဟု မွတ္ပါ။
############

၄။ တပ္ = (တပၸါကဋီကရဏ)ဝါက် ဝါက်ခြဲနည္း
******
(က) ရဇကတၳရဏံ ဂႏ႖ာတိ ရဇကတိတၳံ ဂႏ႖ာ။
(ခ) တၪႇိ ယသၼာ တတၳ ရဇကာ ဝတၳာနိ အတၳရႏၲိ, တသၼာ ရဇကတၳရဏႏၲိ ဝုစၥတိ။
(ဝိ၊႒၊၁၊၂၅၈)(၁၃၇၆-ခုေမး)

{ခ)ဝါက်သည္ (က)ဝါက်ကို ထင္႐ွားေအာင္ ျပဆိုေသာေၾကာင့္ (တပၸါကဋီကရဏ)ဝါက်မည္၏။
ယင္း(ခ)ဝါက်ကို ေထာက္ဆ၍ (က)ဝါက်သည္ (အပါကဋ)ဝါက် မည္၏။

(တနည္း)
{ခ)ဝါက်သည္ (ရဇကတၳရဏံ)ကို (ရဇကတိတၳံ)ဟု ဖြင့္ဆိုရာ၌ ထင္႐ွားေအာင္ ျပဆိုေသာေၾကာင့္ (တပၸါကဋီကရဏ)ဝါက်မည္၏။
ယင္း(ခ)ဝါက်ကို ေထာက္ဆ၍ (က)ဝါက်သည္ (အပါကဋ)ဝါက် မည္၏။
#########

၅။ ဒဠွီ= (ဒဠွီကရဏ)ဝါက် ဝါက်ခြဲနည္း
***********
(ယုတၱိဒဠွီကရဏ)ဝါက်ပုံစံ

(က) ရဇကတၳရဏံ ဂႏ႖ာတိ ရဇကတိတၳံ ဂႏ႖ာ။
(ခ) တၪႇိ ယသၼာ တတၳ ရဇကာ ဝတၳာနိ အတၳရႏၲိ, တသၼာ ရဇကတၳရဏႏၲိ ဝုစၥတိ။
(ဝိ၊၁၊႒၊၁၊၂၅၈)(၁၃၇၆-ခုေမး)

{ခ)ဝါက်သည္ (က)ဝါက်ကို အသင့္ယုတၱအားျဖင့္ ခိုင္ျမဲေစေသာေၾကာင့္ (တပၸါကဋီကရဏ)ဝါက်မည္၏။
ယင္း(ခ)ဝါက်ကို ေထာက္ဆ၍ (က)ဝါက်သည္ (အပါကဋ)ဝါက် မည္၏။

(တနည္း)
{ခ)ဝါက်သည္ (ရဇကတၳရဏံ)ကို (ရဇကတိတၳံ)ဟု ဖြင့္ဆိုရာ၌ အသင့္ယုတၱိအားျဖင့္ ျမဲျမံခိုင္ျမဲေစေသာေၾကာင့္ (ယုတၱိဒဠွီကရဏ)ဝါက်မည္၏။
ယင္း(ခ)ဝါက်ကို ေထာက္ဆ၍ (က)ဝါက်သည္ (ဒဠွီယ)ဝါက် မည္၏။

(အာဂမဒဠွီကရဏ)ဝါက်ပုံစံ
(က) ဧဝံ တတၳ တတၳ တံ တံ အာပတၱိၪၥ အနာပတၱိၪၥ ဒေႆတြာ ဣဒါနိ အနာပတၱိေမဝ ဒေႆေႏၲာ ‘‘အနာပတၱိ အဇာနႏၲႆာ’’တိအာဒိမာဟ။
(ခ) တတၳ အဇာနေႏၲာ နာမ ေယာ မဟာနိဒၵံ ဩကၠေႏၲာ ပေရန ကတံ ဥပကၠမမၸိ န ဇာနာတိ။
(ဂ) ေဝသာလိယံ မဟာဝေန ဒိဝါဝိဟာရဂေတာ ဘိကၡဳ ဝိယ။
(ဃ)ဧဝ႐ူပႆ အနာပတၱိ။ ဝုတၱမၸိ ေစတံ – ‘‘‘နာဟံ ဘဂဝါ ဇာနာမီ’တိ၊ ‘အနာပတၱိ, ဘိကၡဳ, အဇာနႏၲႆာ’’’တိ။  (ဝိ၊၁၊႒၊၁၊၂၃၃၊၂၃၄။)

(ဃ)ဝါက်သည္​ (က,ခ,ဂ)ဝါက်တို႔ျဖင့္ ျပဆိုခဲ့ေသာ စကားရပ္ကို ျမဲျမံခိုင္ခံေအာင္ အာဂုံပါဠိျဖင့္ ျပေပးေသာေၾကာင့္ (အာဂမဒဠွီကရဏ)ဝါက်မည္၏။
ယင္း(ခ)ဝါက်ကို ေထာက္ဆ၍ (က,ခ,ဂ)ဝါက်တို႔သည္ (ဒဠွီယ)ဝါက် မည္၏။
#########

(ေဆာင္) ေၾကာင္း-က်ဳိး-ဂုဏ, ေနာက္ေဒါသ, ေလးဝ အစပ္မ်ဳိး။

၆။ ေၾကာင္း= (ကာရဏ)ဝါက် ဝါက်ခြဲနည္း
******
(က) ရဇကတၳရဏံ ဂႏ႖ာတိ ရဇကတိတၳံ ဂႏ႖ာ။
(ခ) တၪႇိ ယသၼာ တတၳ ရဇကာ ဝတၳာနိ အတၳရႏၲိ, တသၼာ ရဇကတၳရဏႏၲိ ဝုစၥတိ။
(ဝိ၊၁၊႒၊၁၊၂၅၈)(၁၃၇၆-ခုေမး)

{ခ)ဝါက်သည္ (က)ဝါက်၏ အေၾကာင္းကို ျပဆိုေသာေၾကာင့္ (ကာရဏ)ဝါက်မည္၏။
ယင္း(ခ)ဝါက်ကို ေထာက္ဆ၍ (က)ဝါက်သည္ (ဖလ)ဝါက် မည္၏။
*******
{ခ)ဝါက်သည္ (ရဇကတၳရဏံ/ခဝါဆိပ္ကမ္း)ကို (ရဇကတိတၳံ)ဟု ဆိုရျခင္း၏ အေၾကာင္းကို ျပဆိုေသာေၾကာင့္ (ကာရဏ)ဝါက်မည္၏။
ယင္း(ခ)ဝါက်ကို ေထာက္ဆ၍ (က)ဝါက်သည္ (ဖလ)ဝါက် မည္၏။
#########

၇။ က်ဳိး = (ဖလ)ဝါက် ဝါက်ခြဲနည္း
******
(က) ပရိေဘာေဂါတိ ဘ႑ပရိေဘာေဂါ။
(ခ) ပရိေဘာေဂနာပိ ဟိ ဝါသိအာဒိဘ႑ႆ အေဂၣါ ပရိဟာယတိ။
(ဂ) တသၼာ ဧဝံ ဥပပရိကၡိတဗၺံ။
(ဃ) သေစ ေကာစိ ကႆစိ ပါဒဂၣနကံ ဝါသႎ ဟရတိ။
(င)
တၾတ ဝါသိသာမိေကာ ပုစၧိတေဗၺာ။ (ဝိ၊႒၊၁၊ ၂၆၇။ ၁၃၃၀ခုေမး)

{ဂ)ဝါက်သည္ (ခ)ဝါက်၏ အက်ိဳးကို ျပေသာေၾကာင့္ (ဖလ)ဝါက်မည္၏။
ယင္း(ဂ)ဝါက်ကို ေထာက္ဆ၍ (ခ)ဝါက်သည္ (ကာရဏ)ဝါက် မည္၏။
#########

၈။ ဂုဏ= (လဒၶဂုဏ)ဝါက် ဝါက်ခြဲနည္း
*************
(က) တတၳ စ သံဝေ႗န သံဝ႗႒ာယီ ဂဟိေတာ ေဟာတိ တမၼဴလကတၱာ။ ဝိဝေ႗န စ ဝိဝ႗႒ာယီ။
(ခ)ဧဝၪႇိ သတိ ယာနိ တာနိ ‘‘စတၱာရိမာနိ, ဘိကၡေဝ, ကပၸႆ အသေခ်ၤယ်ာနိ။ ကတမာနိ စတၱာရိ? သံဝေ႗ာ သံဝ႗႒ာယီ, ဝိဝေ႗ာ ဝိဝ႗႒ာယီ’’တိ ဝုတၱာနိ တာနိ သဗၺာနိ ပရိဂၢဟိတာနိ ေဟာႏၲိ။(ဝိ၊႒၊၁၊၁၂၈)

(ခ)ဝါက်သည္ {က)ဝါက်ကို ဆိုသျဖင့္ ရအပ္ေသာ အက်ဳိးဂုဏ္ကို ျပေသာေၾကာင့္ (လဒၶဂုဏ)ဝါက်မည္၏။
ထို(ခ)ဝါက်ကို ေထာက္ဆ၍ (က)ဝါက်သည္ (လဒၶဂုဏိယ)ဝါက် မည္၏။
*******
(ခ)ဝါက်သည္ [ထိုသံဝ႗ကပ္ ဝိဝ႗ကပ္တို႔တြင္ သံဝ႗ကပ္လ်ွင္ အရင္းခံ ႐ွိသည္၏ အျဖစ္ေၾကာင့္ သံဝ႗ကပ္ျဖင့္ သံဝ႗႒ာယီကပ္ကို ယူအပ္၏။ ဝိဝ႗ကပ္ျဖင့္ ဝိဝ႗႒ာယီကပ္ကို ယူအပ္၏] ဟူေသာ {က)ဝါက်ကိုဆိုသျဖင့္ ရအပ္ေသာ အက်ဳိးဂုဏ္ကို ျပေသာေၾကာင့္ (လဒၶဂုဏ)ဝါက်မည္၏။
ထို(ခ)ဝါက်ကို ေထာက္ဆ၍ (က)ဝါက်သည္ (လဒၶဂုဏိယ)ဝါက် မည္၏။

မွတ္ခ်က္။ အက်ဳိး၏အက်ဳိးကို ျပသည္။
#############

၉။ ေဒါသ= (လဒၶေဒါသ)ဝါက် ဝါက်ခြဲနည္း
**************
(က)  ေတ အာသဝ႒ာနီယာ ဝီတိကၠမဓမၼာ ယာဝ န သံေဃ ပါတုဘဝႏၲိ၊ န တာဝ သတၳာ သာဝကာနံ သိကၡာပဒံ ပညေပတီတိ အယေမတၳ ေယာဇနာ။
(ခ) ယဒိ ဟိ ပညေပယ်, ပ႐ူပဝါဒါ ပ႐ူပါရမ႓ာ ဂရဟေဒါသာ န ပရိမုေစၥယ်။ (ဝိ၊႒၊၁၊၁၅၉)

[[ {က)အာသဝ႒ာနီယာ-အာသဝ၏တည္ရာျဖစ္ကုန္ေသာ၊ ေတ ဝီတိကၠမဓမၼာ-လြန္က်ဴးမႈတရားတို႔သည္၊ ယာဝ-အၾကင္မ်ွေလာက္၊ သံေဃ-သံဃာ၌၊ န ပါတုဘဝႏၲိ-ထင္႐ွားမျဖစ္ကုန္ေသး။ တာဝ-ထိုမ်ွေလာက္၊ သတၳာ-ျမတ္စြာဘုရား႐ွင္သည္၊  သာဝကာနံ-တပည့္တို႔အား၊ သိကၡာပဒံ-သိကၡာပုဒ္ကို၊ န ပညေပတိ-ပညတ္ေတာ္မမူ။  အယံ-ဤဆိုအပ္ၿပီးသည္ကား၊ ဧတၳ-ဤ(န တာဝ သာရိပုတၱ) အစ႐ွိေသာ စကားရပ္၌၊ ေယာဇနာ-ပုဒ္အနက္တို႔ကို ယွဥ္ေစျခင္းတည္း။
(ခ) ဟိ- လဒၶေဒါသကား။ (တနည္း)ဟိ- ဆက္ဦးအံ့(ဘာဋီ)၊ (တနည္း)ဟိ-ယသၼာ-အၾကင္းေၾကာင့္(မအူ)။
ယဒိ ပညေပယ်-အကယ္၍ ပညတ္ေတာ္မူအံ၊(ဧဝံသတိ-ဤသို႔ျဖစ္လေသာ္) ပ႐ူပဝါဒါ-သူတစ္ပါးတို႔ မ်က္ကြယ္ စြပ္စြဲျခင္းမွလည္းေကာင္း၊ ပ႐ူပါရမ႓ာ- ေျပာအပ္သမ်ွစကားတိုစကားတို႔၌  သူတစ္ပါးတို႔၏ အျပစ္တင္ျခင္းမွ လည္းေကာင္း၊ ဂရဟေဒါသာ-မ်က္ေမွာက္ကဲ့ရင္ျခင္း အျပစ္မွလည္းေကာင္း၊ န ပရိမုေစၥယ်-မလြတ္ရာ။]]

(ခ)ဝါက်သည္ {က)ဝါက်ကို ဆိုသျဖင့္ ရအပ္ေသာ အျပစ္ေဒါသကို ျပေသာေၾကာင့္ (လဒၶေဒါသ)ဝါက်မည္၏။
ထို(ခ)ဝါက်ကို ေထာက္ဆ၍ (က)ဝါက်သည္ (လဒၶေဒါသိယ)ဝါက် မည္၏။
*******
(ခ)ဝါက်သည္ [ထိုမ်ွေလာက္ျမတ္စြာဘုရားသည္ တပည့္တို႔အား သိကၡာပုဒ္ကို ပညတ္ေတာ္မမူေသး] ဟူေသာ {က)ဝါက်ကိုဆိုသျဖင့္ [အကယ္​၍ ပညတ္ေတာ္မူသည္႐ွိေသာ္ သူတစ္ပါးတို႔ မ်က္ကြယ္၌ စြပ္စြဲျခင္းမွလည္းေကာင္း၊ ေျပာစကားတို႔၌ သူတစ္ပါးတို႔၏ အျပစ္တင္ျခင္းမွ လည္းေကာင္း၊ မ်က္ေမွာက္ကဲ့ရင္ျခင္းမွလည္းေကာင္း မလြတ္ရာ]ဟု ရအပ္ေသာ အျပစ္ေဒါသကို ျပေသာေၾကာင့္ (လဒၶေဒါသ)ဝါက်မည္၏။
ထို(ခ)ဝါက်ကို ေထာက္ဆ၍ (က)ဝါက်သည္ (လဒၶေဒါသိယ)ဝါက် မည္၏။

တနည္း။(ခ)ဝါက်သည္ ဝိတိကၠမ မထင္႐ွားဘဲ သိကၡာပုဒ္ပညတ္ရာ၌ အဘယ္အျပစ္ျဖစ္သနည္းဟု ေစာဒနာဖြယ္႐ွိ၍ ဆက္လက္တက္လာေသာေၾကာင့္ ဝါက်ာရမၻဝါက်မည္၏။(ဘာဋီအလို)
တနည္း။(ခ) သိကၡာပုဒ္ပညတ္ျခင္း၏အေၾကာင္းကို ျပေသာေၾကာင့္ ကာရဏဝါက်မည္၏။ (မအူအလို)
#############

(ေဆာင္)
ပက္-ဥ-ဝါက်ံ, ဝိ-သာမံႏွင့္၊
ဗ်-ႏြယ္-ဂ-သမ္၊ ဤကိုးတန္၊ မွတ္ရန္ အႏြယ္မ်ဳိး။

၁၀။ ပက္= (ပကၡႏၲရ)ဝါက် ဝါက်ခြဲနည္း
***********
(က) ယသၼာ ပန န ဘိကၡဳပစၥတၳိကာ ဧဝ ဧဝံ ကေရာႏၲိ, ရာဇပစၥတၳိကာဒေယာပိ ကေရာႏၲိ။ တသၼာ တမၸိ ပေဘဒံ ဒေႆေႏၲာ‘‘ရာဇပစၥတၳိကာ’’တိအာဒိမာဟ။
(ခ) တတၳ ရာဇာေနာ ဧဝ ပစၥတၳိကာရာဇပစၥတၳိကာ။ (ဝိ၊႒၊၁၊၂၃၂၊)(၁၃၁၅-ခုေမး)

(က)ဝါက်သည္ ဘိကၡဳပစၥတၳိကာ-အစ႐ွိေသာ သံဝေဏၰတဗၺပုဒ္တို႔၏ အဖြင့္ သံဝဏၰနာ မွတပါး ရာဇပစၥတၳိကာ-အစ႐ွိေသာ သံဝေဏၰတဗၺပုဒ္တို႔၏ အဖြင့္ သံဝဏၰနာဟု ဆိုအပ္ေသာ အဖို႔တစ္ပါးကိုျပေသာေၾကာင့္ အႏုသ​ေႏၶဝါက်မည္၏။
(ခ)ဝါက်သည္ (က)ဝါက်၏ သမုဒါယတၳမွတစ္ပါး အဝယဝတၳကို ျပေသာေၾကာင့္ (ပကၡႏၱရ)ဝါက် မည္၏။
ယင္း(ခ)ဝါက်ကို  ေထာက္ဆ၍ (က)ဝါက်သည္ (ပကၡ)ဝါက်မည္၏။(နည္းျပဓမၼာစရိယက်မ္း)
********
(က) ဂႏၶႏၲိ ဟဒယံ ဝုစၥတိ။
(ခ) တံ ဥပၸါေဋႏၲီတိ ဥပၸလဂႏၶာ။
(ဝိ၊႒၊၁၊၂၃၂၊၂၃၃။)(၁၃၇၅-ခုေမး)

(ခ)ဝါက်သည္ (က)ဝါက်၏ အဖြင့္ သံဝဏၰနာမွ အဖို႔တစ္ပါးကို ျပေသာေၾကာင့္ (ပကၡႏၲရ)ဝါက် မည္၏။
ယင္း(ခ)ဝါက်ကို ေထာက္ဆ၍ (က)ဝါက်သည္ (ပကၡ)ဝါက်မည္၏။
တနည္း
(ခ)ဝါက်သည္ (ဥပၸလဂႏၶပစၥတၳိကာ)၌ (ဂႏၶ)ပုဒ္အဖြင့္ သံဝဏၰနာမွတစ္ပါး (ဥပၸလဂႏၶ)ပုဒ္၏ အဖြင့္ သံဝဏၰနာဟူေသာ အဖို႔တစ္ပါးကို ျပေသာေၾကာင့္ (ပကၡႏၲရ)ဝါက် မည္၏။
ယင္း(ခ)ဝါက်ကို ေထာက္ဆ၍ (က)ဝါက်သည္ (ပကၡ)ဝါက်မည္၏။

မွတ္ခ်က္။  အေၾကာင္းျပ၍ ဝါက်အမည္ေပးရာ၌ အေၾကာင္းျပမွန္မွန္ျဖင့္ ဝါက်အမည္ေပးရန္ အေရးႀကီးပါသည္။

(က) သေဒဝကႏၲိ သဟ ေဒေဝဟိ သေဒဝကံ၊
(ခ) ဧဝံ သဟ မာေရနသမာရကံ၊
(ဂ) သဟ ျဗဟၼဳနာသျဗဟၼကံ၊
(ဃ) သဟ သမဏျဗာဟၼေဏဟိသႆမဏျဗာဟၼဏႎ၊
(င) ပဇာတတၱာပဇာ, တံ ပဇံ၊
(စ) သဟ ေဒဝမႏုေႆဟိသေဒဝမႏုႆံ။
(ဆ) တတၳ သေဒဝကဝစေနန ပၪၥကာမာဝစရေဒဝဂၢဟဏံ ေဝဒိတဗၺံ။
(ဇ) သမာရကဝစေနန ဆ႒ကာမာဝစရေဒဝဂၢဟဏံ။
(ဝိ၊႒၊၁၊ ၉၇။ ၁၃၄၃-ခုႏွစ္ေမး)

(င)ဝါက်သည္ (သႆမဏျဗာဟၼဏႎ)-ဟူေသာ သံဝေဏၰတဗၺပုဒ္၏ ဝစနတၳကို မွတစ္ပါး (ပဇံ) ဟူေသာ သံဝေဏၰတဗၺပုဒ္၏ ဝစနတၳဟု ဆိုအပ္ေသာ အဖို႔တစ္ပါးကို ျပေသာေၾကာင့္ (ပကၡႏၲရ)ဝါက် မည္၏။
ယင္းကိုေထာက္ဆ၍ (ဃ)ဝါက်သည္ (ပကၡ)ဝါက် မည္၏။

(စ)ဝါက်သည္ (ပဇံ)ဟူေသာ သံဝေဏၰတဗၺပုဒ္၏ ဝစနတၳကို မွတစ္ပါး (သေဒဝမႏုႆံ)ဟူေသာ သံဝေဏၰတဗၺပုဒ္၏ ဝစနတၳဟု ဆိုအပ္ေသာ အဖို႔တစ္ပါးကို ျပေသာေၾကာင့္ (ပကၡႏၲရ)ဝါက် မည္၏။
ယင္းကိုေထာက္ဆ၍ (င)ဝါက်သည္ (ပကၡ)ဝါက် မည္၏။

(ဆ)ဝါက်သည္ (သေဒဝကံ)ဟူေသာ သံဝေဏၰတဗၺပုဒ္၏ ဝစနတၳ, အဘိေဓယ်တၳကို မွတစ္ပါး ဝစနီယတၳ, သ႐ုပ္ၾကား အဘိေဓယ်တၳ ဆိုအပ္ေသာ အဖို႔တစ္ပါးကို ျပေသာေၾကာင့္ (ပကၡႏၲရ)ဝါက် မည္၏။
ယင္းကိုေထာက္ဆ၍ (စ)ဝါက်သည္ (ပကၡ)ဝါက် မည္၏။

(က) တတၳပုေဗၺနိဝါေသာတိ ပုေဗၺ အတီတဇာတီသု နိဝုတၳကၡႏၶာ။
(ခ) နိဝုတၳာတိ အဇၩာဝုတၳာ အႏုဘူတာ အတၱေနာ သႏၲာေန ဥပၸဇၨိတြာ နိ႐ုဒၶါ။
(ဂ) နိဝုတၳဓမၼာ ဝါ နိဝုတၳာ, ေဂါစရနိဝါေသန နိဝုတၳာ။
(ဃ) အတၱေနာ ဝိညာေဏန ဝိညာတာ ပရိစၧိႏၷာ။
(င) ပရဝိညာဏဝိညာတာပိ ဝါ ဆိႏၷဝဋဳမကာႏုႆရဏာဒီသု။
(ဝိ၊႒၊၁၊ ၁၂၀။ ၁၃၂၂-ခုႏွစ္ေမး)

(ဂ)ဝါက်သည္ မိသႏၱာန္၌ အက်ဳံးဝင္ေသာ ဓမၼ၏အစြမ္းျဖင့္ နိဝါသသဒၵါ၏ အနက္မွတစ္ပါး မိမိသႏၱာန္ သူတစ္ပါးသႏၱာန္၌ အက်ဳံးဝင္ေသာ ဓမၼ၏အစြမ္းျဖင့္ နိဝါသသဒၵါ၏ အနက္ဟု ဆိုအပ္ေသာ အဖို႔တစ္ပါးကိုျပေသာေၾကာင့္ (ပကၡႏၲရ)ဝါက် မည္၏။
ယင္း(ဂ)ဝါက်ကို ေထာက္ဆ၍ (ခ)ဝါက်သည္ (ပကၡ)ဝါက်မည္၏။

(ေဆာင္)နယႏၱရ, ယင္းဝါက်, မည္ရ ပကၡႏၲ။
#################

၁၁။ ဥ= (ဥပႏ်ာသ)ဝါက် ဝါက်ခြဲနည္း
************
(က)ဣဒါနိ
ေတနာတိအာဒိပါဌႆ,
အတၳံ နာနပၸကာရေတာ၊
ဒႆယေႏၲာ ကရိႆာမိ,
ဝိနယႆတၳဝဏၰန’’ႏၲိ။
ဝုတၱတၱာေတန သမေယန ဗုေဒၶါ ဘဂဝါတိအာဒီနံ အတၳဝဏၰနံ ကရိႆာမိ။
(ခ) ေသယ်ထိဒံ
(ဂ) ေတနာတိ အနိယမနိေဒၵသဝစနံ။
(ဃ) တႆ သ႐ူေပန အဝုေတၱနပိ အပရဘာေဂ အတၳေတာ သိေဒၶန ေယနာတိ ဣမိနာ ဝစေနန ပဋိနိေဒၵေသာ ကာတေဗၺာ။
(င)အပရဘာေဂ ဟိ ဝိနယပညတၱိယာစနေဟတုဘူေတာ အာယသၼေတာ သာရိပုတၱႆ ပရိဝိတေကၠာ သိေဒၶါ။ (ဝိ၊႒၊၁၊ ၇၉)

(ဃ) ဝါက်သည္ (ဂ)ဝါက်စကားရပ္ကို ဆက္၍ျပေသာေၾကာင့္ ( ဥပႏ်ာသ )ဝါက် မည္၏။
ယင္း(ဃ)ဝါက်ကို ေထာက္ဆ၍  (ဂ) ဝါက်သည္ (ဥပႏ်ာသိတဗၺ) ဝါက် မည္၏။

မွတ္ခ်က္။ စာအုပ္ဝါက်အေျဖစုံအေတာ္မ်ားမ်ား၌ ဥပႏ်ာသဝါက် ပုံစံမ်ဳိးကို အေျဖမွန္ထုတ္ထားသည္ကို မေတြရပါ။

ဥပႏ်ာသဝါက် ဟူသည္
*************
ဥပႏ်ာသပုဒ္သည္ ဒုတိယဝါက်ံ ဥပနိႆာယ နီတံ ေစာဒနံ အသတိ ခီပတီတိ ဥပႏ်ာေသာ-[ယံဝါက်ံ-အၾကင္ဝါက်သည္၊ ဒုတိယဝါက်ံ-ဒုတိယဝါက်ကို၊ ဥပနိႆာယ-မွီ၍၊ နီတံ-ေဆာင္အပ္ေသာ၊ ေစာဒနံ-အစြန္ထြက္ရာ ေစာဒနာကို၊ အသတိ ခီပတတိ-ပစ္လႊတ္တတ္၏၊ ဣတိ-ထိုေၾကာင့္၊ တံ ဝါက်ံ-ထိုဝါက်သည္၊ ဥပႏ်ာေသာ-ဥပႏ်ာသ မည္၏။]ဟူသည္ႏွင္အညီ အၾကင္ဝါက်သည္ ဒုတိယဝါက်ကို မွီ၍ ေဆာင္အပ္ေသာ အစြန္ထြက္ရာ ေစာဒနာကို ပစ္လႊတ္တတ္ေသာေၾကာင့္ (ဥပႏ်ာသ)ဝါက် မည္၏။
ဥပေ႐ွ႕-နီ-ေ႐ွ႕႐ွိေသာ အသဓာတ္၊ ဏ-ပစၥည္းျဖင့္ ဥပႏ်ာသျဖစ္သည္။
တနည္း။ နီ,ဥပေ႐ွ႕ အသဓာတ္ၾကံ၍ ႏ်ဴပါသပုဒ္ကို နိ႐ုတၱိနည္းျဖင့္ ဥပႏ်ာသဟုလည္း ၾကံေတာ္မူၾကေသး၏။
##############
(ဥပႏ်ာသ)ဝါက်ႏွင့္ (ဝါက်ာရမၻ)ဝါက်အထူး
*******
(ေဆာင္)မျပတ္စပ္ကာ, ဆက္၍လာ, ဥပႏ်ာသတြင္။
ျပတ္ၿပီးခဲ့ရာ, ဆက္၍လာ, ဝါက်ာရမၻပင္-ဟူသည္ႏွင့္အညီ ဝါက်မျခာဘဲ ဆက္၍ျပလ်ွင္ ဥပႏ်ာသဝါက်မည္၏၊ မူလဝါက်၌ ေျပာရန္က်န္ေနေသာ စကားရပ္ကို (တစ္ဝါက်၊ႏွစ္ဝါက် စသည္ျဖင့္)ျခားၿပီးမွ ဆက္ျပလ်ွင္ ဝါက်ာရမၻဝါက်မည္၏။

ေ႐ွ႕ဝါက်၌ စကားမၿပီးျပတ္ခဲ့၍ ဆက္လက္တက္လာေသာ ဝါက်သည္ (ဥပႏ်ာသ)ဝါက်မည္၏။
အပိုစကား ဝင္လာသျဖင့္ ေျပာလက္စ စကား ျပတ္သြားေသာေၾကာင့္ ျပန္၍ဆက္ျပေသာ ဝါက်သည္ (ဝါက်ာရမၻ)ဝါမည္၏။ ဤသို႔ (ဆက္ပုံျခင္း)ထူးပါသည္။

တနည္း။ ၾကားဝင္လာေသာ စကားကို ဆက္လက္ျပေသာ ဝါက်သည္ (ဥပႏ်ာသ)ဝါက်မည္၏။
အပိုစကား ဝင္လာသျဖင့္ ေျပာလက္စ စကား ျပတ္ၿပီးမွ ျပန္၍ဆက္ျပေသာ ဝါက်သည္ (ဝါက်ာရမၻ)ဝါမည္၏။
ဤသို႔ (ဆက္ပုံျခင္း)ထူးပါသည္။
###########

၁၂။ ဝါက်ံ= (ဝါက်ာရမၻ)ဝါက် ဝါက်ခြဲနည္း
***********
(က) တတၳ ဧကမၸိ ဇာတိႏၲိ ဧကမၸိ ပဋိသႏၶိမူလံ စုတိပရိေယာသာနံ ဧကဘဝပရိယာပႏၷံ ခႏၶသႏၲာနံ။
(ခ)ဧသ နေယာ ေဒြပိ ဇာတိေယာတိအာဒီသု။ (ဝိ၊႒၊၁၊၁၂၈)

(ခ)ဝါက်သည္ (က)ဝါက်၏ ေစာဒနာဖြယ္ကို ပယ္ေသာအားျဖင့္ ဆက္လက္အားထုတ္အပ္ေသာေၾကာင့္ (ဝါက်ာရမၻ)ဝါက်မည္၏။
ထို(ခ)ဝါက်ကို ေထာက္ဆ၍ (က)ဝါက်သည္ (အာရဒၶ)ဝါက် မည္၏။
********
(ခ)ဝါက်သည္ ( ေဒြပိ ဇာတိေယာ)စေသာပုဒ္တို႔၌လည္း အဘယ္နည္းျဖင့္ အနက္အဓိပၸာယ္ကို မွတ္သားအပ္သနည္း ဟူေသာ ေစာဒနာဖြယ္ကို ပယ္ေသာအားျဖင့္ ဆက္လက္အားထုတ္အပ္ေသာေၾကာင့္ (ဝါက်ာရမၻ)ဝါက်မည္၏။
ထို(ခ)ဝါက်ကို ေထာက္ဆ၍ (က)ဝါက်သည္ (အာရဒၶ)ဝါက် မည္၏။

(ေဆာင္) ေစာဒနာတို႔, ေစာဒနာခ်က္ကို, ပယ္ဖ်က္လိုတြက္, ဤအခ်က္ေၾကာင့္, ဆက္၍တစ္ဖန္, အားထုတ္ျပန္, မွတ္ရန္ အာရမၻ။
###########

၁၃။ ဝိ= (ဝိေသသ)ဝါက် ဝါက်ခြဲနည္း
************
(က) ဒိ႒ဓမၼိကသမၸရာယိကပရမေတၳဟိ ယထာရဟံ အႏုသာသတီတိသတၳာ။
(ခ) အပိစ သတၳာ ဝိယာတိ သတၳာ။
(ဂ) ဘဂဝါ သတၳဝါေဟာ။ (ဝိ၊႒၊၁၊၉၃)

{ဂ)ဝါက်သည္ (ခ)ဝါက်၏ အမ်ားဆိုင္သာမညအနက္မွ ဤေနရာ၌ အလို႐ွိအပ္ေသာ(ျမတ္စြာဘုရားတည္းဟူေသာ) အနက္ထူးကို ျပေသာေၾကာင့္ (ဝိေသသ)ဝါက်မည္၏။
ယင္း(ဂ)ဝါက်ကို ေထာက္ဆ၍ (ခ)ဝါက်သည္ (သာမည)ဝါက် မည္၏။
*********
{ဂ)ဝါက်သည္ (ခ)ဝါက်၌ ကုန္သည္မႉးႀကီးႏွင့္ တူေသာ အက်ဳိးစီးပြားကို လမ္းၫႊန္ျခင္း စသည္ အစြမ္းျဖင့္ ေစာင့္ေ႐ွာက္တတ္ေသာ ဦးစီးနာယက မွန္သမ်ွႏွင့္ ဆက္ဆံေန၍ ထိုအမ်ားဆိုင္သာမညအနက္မွ ဤေနရာ၌ အလို႐ွိအပ္ေသာ ျမတ္စြာဘုရားတည္းဟူေသာ အနက္ထူးကို ျပေသာေၾကာင့္ (ဝိေသသ)ဝါက်မည္၏။
ယင္း(ဂ)ဝါက်ကို ေထာက္ဆ၍ (ခ)ဝါက်သည္ (သာမည)ဝါက် မည္၏။

(ေဆာင္) မ်ားဆက္ဆံလွ, သာမည, ထုတ္ျပ ဝိေသသာ။
#################

၁၅။ ဗ်= (ဗ်တိေရက)ဝါက် ဝါက်ခြဲနည္း
************
(က) အညထတၱာယာတိ ပသာဒညထာဘာဝါယ ဝိပၸဋိသာရာယ ေဟာတိ။
(ခ) ေယ မေဂၢန အနာဂတသဒၶါ, ေတသံ ဝိပၸဋိသာရံ ကေရာတိ – ‘‘ဤဒိေသပိ နာမ ဓမၼဝိနေယ မယံ ပသႏၷာ, ယေတၳဝံ ဒုပၸဋိပႏၷာ ဘိကၡဴ’’တိ။
(ဂ) ေယ ပန မေဂၢနာဂတသဒၶါ, ေတသံ သိေန႐ု ဝိယ ဝါေတဟိ အစေလာ ပသာေဒါ ဤဒိေသဟိ ဝတၳဴဟိ ဣေတာ ဝါ ဒါ႐ုဏတေရဟိ။
(ဃ) ေတန ဝုတၱံ – ‘‘ဧကစၥာနံ အညထတၱာယာ’’တိ။ (ဝိ၊႒၊၁၊ ၁၈၄။)

{ဂ)ဝါက်သည္ (ခ)ဝါက်၏ ဆန္႔က်င္ဘက္ အနက္အဓိပၸာယ္ကို ျပေသာေၾကာင့္ (ဗ်တိေရက)ဝါက်မည္၏။
ယင္း(ဂ)ဝါက်ကို ေထာက္ဆ၍ (ခ)ဝါက်သည္ (အႏြယ)ဝါက် မည္၏။
###########

၁၆။ ႏြယ္= (အႏြယ)ဝါက် ဝါက်ခြဲနည္း
************
(က) ယာယ စ ဥေပကၡာယ ဧတၳ သတိယာ ပါရိသုဒၶိ ေဟာတိ, သာ အတၳေတာ တၾတမဇၩတၱတာ ေဝဒိတဗၺာ။
(ခ) န ေကဝလေၪၥတၳ တာယ သတိေယဝ ပရိသုဒၶါ။
(ဂ) အပိစ ေခါ သေဗၺပိ သမၸယုတၱဓမၼာ၊
(ဃ) သတိသီေသန ပန ေဒသနာ ဝုတၱာ။
(ဝိ၊႒၊၁၊ ၁၂၅။)
{ခ)ဝါက်သည္ အလုံးစုံေသာ သမၸယုတ္တရားတို႔သည္ ထက္ဝန္က်င္ စင္ၾကယ္၏ဟု အေလ်ာ္အနက္အဓိပၸါယ္ကို ျပေသာေၾကာင့္ (အႏြယ)ဝါက် မည္၏။
ယင္း(ခ)ဝါက်ကို ေထာက္ဆ၍ (စတုတၳစ်ာန္၌ ထိုဥေပကၡာေၾကာင့္ သတိသက္သက္သာ ထက္ဝန္က်င္ စင္ၾကယ္သည္ မဟုတ္ဟုဆန္႔က်င္ဘက္ အနက္အဓိပၸာယ္႐ွေသာ) (ခ)ဝါက်သည္ (အႏြယ)ဝါက် မည္၏။
###########

၁၇။ ဂ= (ဂရဟာ)ဝါက် ဝါက်ခြဲနည္း
************
(က) ဝဏၰဝါ အေဟသုႏၲိ အေညာေယဝ ေနသံ အဘိနေဝါ သရီရဝေဏၰာ ဥပၸဇၨိ, ေတန ဝေဏၰန ဝဏၰဝေႏၲာ အေဟသုံ။
(ခ) ပီဏိႁႏၵိယာတိ ပၪၥဟိ ပသာေဒဟိ အဘိနိဝိေ႒ာကာသႆ ပရိပုဏၰတၱာ မနစၧ႒ာနံ ဣႁႏၵိယာနံ အမိလာတဘာေဝန ပီဏိႁႏၵိယာ။
(ဂ) ပသႏၷမုခဝဏၰာတိ ကိၪၥာပိ အဝိေသေသန ဝဏၰဝေႏၲာ သရီရဝဏၰေတာ ပန ေနသံ မုခဝေဏၰာ အဓိကတရံ ပသေႏၷာ၊
အေစၧာ အနာဝိေလာ ပရိသုေဒၶါတိ အေတၳာ။
(ဝိ၊႒၊၁၊၇၄၊)(၁၃၄၅-ခုေမး)

(ဂ)ဝါက်တြင္ (ပသႏၷမုခဝဏၰာတိ ကိၪၥာပိ အဝိေသေသန ဝဏၰဝေႏၲာ သရီရဝဏၰေတာ ပန ေနသံ မုခဝေဏၰာ အဓိကတရံ ပသေႏၷာ)ဟူေသာ ဝါက်သည္(ေစာဒနာေဘာဂအျဖစ္) ခ်ီမြမ္းဖြယ္ကို ျပေသာေၾကာင့္  (သမ႓ာဝနာ)ဝါက်မည္၏။
(အေစၧာ အနာဝိေလာ ပရိသုေဒၶါတိ အေတၳာ)ဟူေသာ ဝါက်သည္ပရိဟာရေဘာဂအျဖစ္) ကဲ့ရဲ႕ဖြယ္ကို ျပေသာေၾကာင့္
(ဂရဟာ)ဝါက်မည္၏။

ေ႐ွ႕ေနာက္ေထာက္ပုံ
(ဂ)ဝါက်တြင္ ေနာက္ပိုင္ဝါက်သည္
(အေစၧာ အနာဝိေလာ ပရိသုေဒၶါတိ အေတၳာ)ဟူေသာ ဝါက်သည္ပရိဟာရေဘာဂအျဖစ္) ကဲ့ရဲ႕ဖြယ္ကို ျပေသာေၾကာင့္
(ဂရဟာ)ဝါက်မည္၏။
ယင္းေနာက္ပိုင္းကို ေထာက္ဆ၍ ေ႐ွ႕ပိုင္းျဖစ္ေသာ (ပသႏၷမုခဝဏၰာတိ ကိၪၥာပိ အဝိေသေသန ဝဏၰဝေႏၲာ သရီရဝဏၰေတာ ပန ေနသံ မုခဝေဏၰာ အဓိကတရံ ပသေႏၷာ)ဟူေသာ ေရႇ႕ပိုင္းဝါက်သည္(ေစာဒနာေဘာဂအျဖစ္) ခ်ီမြမ္းဖြယ္ကို ျပေသာေၾကာင့္  (သမ႓ာဝနာ)ဝါက်မည္၏။

ပသႏၷမုခဝဏၰာတိ ကိၪၥာပိ အဝိေသေသန ဝဏၰဝေႏၲာ သရီရဝဏၰေတာ ပန ေနသံ မုခဝေဏၰာ အဓိကတရံ ပသေႏၷာ၊
အေစၧာ အနာဝိေလာ ပရိသုေဒၶါတိ အေတၳာ။
(ဝိ၊႒၊၁၊၇၄၊)(၁၃၄၅-ခုေမး)

(အေစၧာ အနာဝိေလာ ပရိသုေဒၶါတိ အေတၳာ)ဟူေသာ ဝါက်သည္ ပရိဟာရေဘာဂျဖစ္ေသာ) ကဲ့ရဲ႕ဖြယ္ကို ျပေသာေၾကာင့္ (ဂရဟာ)ဝါက်မည္၏။
ယင္ဝါက်ကို ေထာက္ဆ၍ ေ႐ွ႕ပိုင္းျဖစ္ေသာ (ပသႏၷမုခဝဏၰာတိ ကိၪၥာပိ အဝိေသေသန ဝဏၰဝေႏၲာ သရီရဝဏၰေတာ ပန ေနသံ မုခဝေဏၰာ အဓိကတရံ ပသေႏၷာ) ဟူေသာ ဝါက်သည္(ေစာဒနာေဘာဂျဖစ္ေသာ) ခ်ီမြမ္းဖြယ္ကို ျပေသာေၾကာင့္  (သမ႓ာဝနာ)ဝါက်မည္၏။

မွတ္ခ်က္။ (သမ႓ာဝနာ)ဝါက်ကို အ႐ုစိဝညက်ဟူ၍လည္းေကာင္း၊
(ဂရဟာ)ဝါက်ကို အႏုဂၢဟဝါက်ဟူ၍ လည္းေကာင္း အမည္တစ္မ်ဳိး ေခၚဆိုႏိုင္သည္။
#################

၁၈။ သမ္= (သမ႓ာဝနာ)ဝါက် ဝါက်ခြဲနည္း
************
(က) တတၳ ကိၪၥာပိ ဒုတိယဇၩာေန သေဗၺပိ ပဌမဇၩာနဓမၼာ န သႏၲိ။
(ခ) အေညေယဝ ဟိ ပဌမဇၩာေန ဖႆာဒေယာ, အေည ဣဓ၊
(ဂ) ဩဠာရိကႆ ပန ဩဠာရိကႆ အဂၤႆ သမတိကၠမာ ပဌမဇၩာနေတာ ပေရသံ ဒုတိယဇၩာနာဒီနံ အဓိဂေမာ ေဟာတီတိ ဒီပနတၳံ ‘‘ဝိတကၠဝိစာရာနံ ဝူပသမာ’’တိ ဧဝံ ဝုတၱႏၲိ ေဝဒိတဗၺံ။ ဝိ၊႒၊၁၊ ၁၁၇။

{က)ဝါက်သည္ (ဒုတိယစ်ာန္၌ အလုံးစုံကုန္ေသာ ပထမစ်ာန္ တရားတို႔မပါ႐ွိလ်က္ ဤဒုတိယစ်ာန္ဝယ္ ဝိတကၠဝိစာရာနံ ဝူပသမာ ဟုေဟာေတာ္မူျခင္း၏) ကဲ့ကဲ့အျပစ္တင္ျခင္းကို ျပလိုေသာေၾကာင့္  (ဂရဟာ)ဝါက် မည္၏။
(ခ)ဝါက်သည္ ဒုတိယစ်ာန္၌ အလုံးစုံကုန္ေသာ ပထမစ်ာန္ တရားတို႔မပါ႐ွိျခင္း အေၾကာင္းကို ျပေသာေၾကာင့္  (ကာရဏ)ဝါက် မည္၏။
(ဂ) ဝါက်သည္ ႐ုန္႔ရင္းၾကမ္းတမ္းကုန္ေသာ စ်ာန္အဂၤါတို႔ကို လြန္ေျမာက္ႏိုင္မွသာလ်ွင္ ဒုတိယစ်ာန္အစ႐ွိသည္တို႔ ရႏိုင္ျခင္းေၾကာင့္ အလုံးစုံကုန္ေသာ ပထမစ်ာန္ တရားတို႔မပါ႐ွိလ်က္ ဤဒုတိယစ်ာန္ဝယ္ ဝိတကၠဝိစာရာနံ ဝူပသမာ ဟုေဟာေတာ္မူရာ၌ ခ်ီးမြမ္းဖြယ္ကို ျပလိုေသာေၾကာင့္  (သမ႓ာဝနာ)ဝါက် မည္၏။

ေ႐ွ႕ေနာက္ေထာက္ပုံ
(ဂ) ဝါက်သည္ ႐ုန္႔ရင္းၾကမ္းတမ္းကုန္ေသာ စ်ာန္အဂၤါတို႔ကို လြန္ေျမာက္ႏိုင္မွသာလ်ွင္ ဒုတိယစ်ာန္အစ႐ွိသည္တို႔ ရႏိုင္ျခင္းေၾကာင့္ အလုံးစုံကုန္ေသာ ပထမစ်ာန္ တရားတို႔မပါ႐ွိလ်က္ ဤဒုတိယစ်ာန္ဝယ္ ဝိတကၠဝိစာရာနံ ဝူပသမာ ဟုေဟာေတာ္မူရာ၌ ခ်ီးမြမ္းဖြယ္ကို ျပလိုေသာေၾကာင့္  (သမ႓ာဝနာ)ဝါက် မည္၏။
ယင္း(ဂ)ဝါက်ကို ေထာက္ဆ၍ (ခ)ဝါက်သည္ (ဂရဟာ)ဝါက် မည္၏။
#################

(က) တတၳ ကိၪၥာပိ ပဌမမၸိ သမၸယုတၱသမာဓိေတာ ဇာတံ။
(ခ) အထ ေခါ အယေမဝ ‘‘သမာဓီ’’တိ ဝတၱဗၺတံ အရဟတိ။
(ဂ) ဝိတကၠဝိစာရေကၡာဘဝိရေဟန အတိဝိယ အစလတၱာ သုပၸသႏၷတၱာ စ။ (ဝိ၊႒၊၁၊ ၁၁၉။)

{က)ဝါက်ျဖင့္ ပထမစ်ာန္သည္လည္း သမၸယုတၱသမာဓိေၾကာင့္ ျဖစ္ပါလ်က္ ဒုတိယစ်ာန္ကိုသာ သမာဓိဇံ ဟုေဟာေတာ္မူရာ၌ ကဲ့ကဲ့အျပစ္တင္ျခင္းကို ျပလိုေသာေၾကာင့္  (ဂရဟာ)ဝါက် မည္၏။
(ခ)ဝါက်ျဖင့္ ဒုတိယစ်ာန္သမာဓိသည္သာလ်ွင္ သမာဓိဟူ၍ ေဟာေတာ္မူအပ္သည္၏ အျဖစ္ကို ထိုက္သည္၏ အျဖစ္ေၾကာင့္ ဒုတိယစ်ာန္ကိုသာလ်ွင္ ေဟာေတာ္မူ၏ဟု ခ်ီးမြမ္းဖြယ္ကို ျပေသာေၾကာင့္  (သမ႓ာဝနာ)ဝါက် မည္၏။
(ဂ) ဝါက်ျဖင့္ ဒုတိယစ်ာန္သမာဓိသည္သာလ်ွင္ သမာဓိဟူ၍ ေဟာေတာ္မူအပ္သည္၏ အျဖစ္ကို ထိုက္သည္၏ အျဖစ္ေၾကာင့္ ဒုတိယစ်ာန္ကိုသာလ်ွင္ သမာဓိဇံဟု ေဟာေတာ္မူျခင္းငွါ ထိုက္ရျခင္း၏
အေၾကာင္းကို ျပေသာေၾကာင့္  (ကာရဏ)ဝါက် မည္၏။

ေ႐ွ႕ေနာက္ေထာက္ပုံ
(ခ) ဝါက်သည္ ( ဒုတိယစ်ာန္သမာဓိသည္သာလ်ွင္ သမာဓိဟူ၍ ေဟာေတာ္မူအပ္သည္၏ အျဖစ္ကို ထိုက္သည္၏ အျဖစ္ေၾကာင့္ ဒုတိယစ်ာန္ကိုသာလ်ွင္ ေဟာေတာ္မူ၏ဟု) ခ်ီးမြမ္းဖြယ္ကို ျပလိုေသာေၾကာင့္  (သမ႓ာဝနာ)ဝါက် မည္၏။
ယင္း(ခ)ဝါက်ကို ေထာက္ဆ၍ (က)ဝါက်သည္ (ဂရဟာ)ဝါက် မည္၏။
##########

ပကၡဝါက်-ပကၡႏၲရဝါက် အမည္ရေသာဝါက်မ်ား
***********
ပုစၧာ+ဝိႆဇ္, အနိ+နိႏွင့္,
ပမာ+ပေမ, ေစာ+ဟာေရ၊
တူေလ ပကၡ-ပကၡႏၲ။

(၁) ပုစၧာဝါက်+ဝိႆဇၨနာဝါက် ဝါက်ခြဲနည္း
(၂) အနိယမဝါက်+နိယမဝါက်
(၃) ဥပမာနဝါက်+ဥပေမယ်ဝါက်
(၄) ေစာဒနာဝါက်+ပရိဟာရဝါက်
တနည္း။ ေစာဒကာေဘာဂဝါက်+ပရိဟာရေဘာဂဝါက်
########

(၁) ပုစၧာဝါက်+ဝိႆဇၨနာဝါက် ဝါက်ခြဲနည္း
**********
(က) ဣဒံ ဝစနံ ေကန ဝုတၱံ, ကဒါ ဝုတၱံ, ကသၼာ စ ဝုတၱ’’ႏၲိ?။
(ခ) အာယသၼတာ ဥပါလိေတၳေရန ဝုတၱံ, တၪၥ ပန ပဌမမဟာသဂႌတိကာေလ။ (ဝိ၊႒၊၁၊ ၄။)

(ခ) ဝါက်သည္ အေမးဝါက်၏ အေျဖစကားရပ္ကို ျပေသာေၾကာင့္ (ဝိႆဇၨနာ)ဝါက်မည္၏။
ယင္းဝါက်ကို ေထာက္ဆ၍ ေ႐ွ႕(က)ဟူေသာဝါက်သည္ ( ပုစၧာ)ဝါက်မည္၏။

တနည္း
(ခ) ဝါက်သည္ (အဘယ္သူသည္အဘယ္ေနရာ၌ အဘယ္ေၾကာင့္ေဟာေတာ္မူသနည္းဟူေသာ အေမးပုစၧာဝါက်) မွ တစ္ပါး (အေျဖဝါက်)ဟူေသာ အဖို႔တစ္ပါးကို  ျပေသာေၾကာင့္ (ပကၡႏၲရ)ဝါက်မည္၏။
ယင္း(ခ) ဝါက်ကို ေထာက္ဆ၍(က)  ဝါက်သည္ (ပကၡ) ဝါက်မည္၏။
###########

(၂) အနိယမဝါက်+နိယမဝါက် ဝါက်ခြဲနည္း
************
(ေဆာင္) အနိ-နိမွာ, က်မ္းအလာ, ေနရာ မျမဲၾက။

(က) ဧဝံ တတၳ တတၳ တံ တံ အာပတၱိၪၥ အနာပတၱိၪၥ ဒေႆတြာ ဣဒါနိ အနာပတၱိေမဝ ဒေႆေႏၲာ‘‘အနာပတၱိ အဇာနႏၲႆာ’’တိအာဒိမာဟ။
(ခ) တတၳအဇာနေႏၲာ နာမ ေယာ မဟာနိဒၵံ ဩကၠေႏၲာ ပေရန ကတံ ဥပကၠမမၸိ န ဇာနာတိ။
(ဂ) ေဝသာလိယံ မဟာဝေန ဒိဝါဝိဟာရဂေတာ ဘိကၡဳ ဝိယ။ ဧဝ႐ူပႆ အနာပတၱိ။
(ဃ) ဝုတၱမၸိ ေစတံ – ‘‘‘နာဟံ ဘဂဝါ ဇာနာမီ’တိ၊ ‘အနာပတၱိ, ဘိကၡဳ, အဇာနႏၲႆာ’’’တိ။
(ဝိ၊႒၊၁၊၂၃၃-၂၃၄၊)(၁၃၁၆-ခုေမး)

( ေယာ မဟာနိဒၵံ ဩကၠေႏၲာ ပေရန ကတံ ဥပကၠမမၸိ န ဇာနာတိ။ ေဝသာလိယံ မဟာဝေန ဒိဝါဝိဟာရဂေတာ ဘိကၡဳ ဝိယ ) ဟူေသာ ဝါက်သည္ ( အနိယမ)ဝါက်မည္၏။
ယင္းဝါက်ကို ေထာက္ဆ၍ ေ႐ွ႕(အဇာနေႏၲာ နာမ)ဟူေသာဝါက်သည္ ( နိယမ)ဝါက်မည္၏။

တနည္း
(အဇာနေႏၲာ နာမ)ဟူေသာ (နိယမ) ဝါက်
မွ တစ္ပါး  ( ေယာ မဟာနိဒၵံ ဩကၠေႏၲာ ပေရန ကတံ ဥပကၠမမၸိ န ဇာနာတိ။ ေဝသာလိယံ မဟာဝေန ဒိဝါဝိဟာရဂေတာ ဘိကၡဳ ဝိယ )ဟူေသာ (အနိယမ)ဝါက်
အဖို႔တစ္ပါးကို  ျပေသာေၾကာင့္ (ပကၡႏၲရ)ဝါက်မည္၏။
ယင္း(ပကၡႏၲရ) ဝါက်ကို ေထာက္ဆ၍ ေ႐ွ႕(အဇာနေႏၲာ နာမ)ဟူေသာ (နိယမ)  ဝါက်သည္ (ပကၡ) ဝါက်မည္၏။

မွတ္ခ်က္။ အနိ-နိမွာ, က်မ္းအလာ, ဌာနာ မျမဲၾက ဆိုသည့္အတိုင္းပင္ အနိယမဝါက် ႏွင့္ နိယမဝါက်သည္ ေ႐ွ႕ေနာက္ ေနရာဌာနမျမဲ သင့္သလို ထားေရးႏိုင္သည္။
(ပကၡ) (ပကၡႏၲရ)ဝါက်တြင္ သြင္းယူရာ၌
အနိယမဝါက်ျဖစ္ေစ နိယမဝါက်ျဖစ္ေစ ေ႐ွ႕ ႐ွိေသာ ဝါက်သည္ (ပကၡ)ဝါက် ျဖစ္သည္။ ေနာက္႐ွိေသာဝါက်သည္ (ပကၡႏၲရ)ဝါက်ျဖစ္သည္ကို သတိျပဳပါ။

အနိယမဝါက်+နိယမဝါက်မ်ဳိး၌
ဟီန,မဇၥ်ိမ, ဥတၱမခြဲပုံ
*******
အနိယမ ဝါက်တစ္ခုတည္းသာ ႐ွိေသာ ဝါက်သည္ ဟီနဝါက်မည္၏။

နိယမဝါက် တစ္ခုတည္းသာ ႐ွိေသာ ဝါက်သည္ မဇၥ်ိမဝါက် မည္၏။

အနိယမဝါက် ႏွင့္ နိယမဝါက် ႏွစ္ပါးစုံ ႐ွိေသာ ဝါက်သည္  ဥတၱမဝါက်မည္၏။
##############

(၃) ဥပမာနဝါက်+ဥပေမယ်ဝါက် ဝါက်ခြဲနည္း
************
(က) ဧဝံ တတၳ တတၳ တံ တံ အာပတၱိၪၥ အနာပတၱိၪၥ ဒေႆတြာ ဣဒါနိ အနာပတၱိေမဝ ဒေႆေႏၲာ‘‘အနာပတၱိ အဇာနႏၲႆာ’’တိအာဒိမာဟ။
(ခ) တတၳအဇာနေႏၲာ နာမ ေယာ မဟာနိဒၵံ ဩကၠေႏၲာ ပေရန ကတံ ဥပကၠမမၸိ န ဇာနာတိ။
(ဂ) ေဝသာလိယံ မဟာဝေန ဒိဝါဝိဟာရဂေတာ ဘိကၡဳ ဝိယ။ ဧဝ႐ူပႆ အနာပတၱိ။
(ဃ) ဝုတၱမၸိ ေစတံ – ‘‘‘နာဟံ ဘဂဝါ ဇာနာမီ’တိ၊ ‘အနာပတၱိ, ဘိကၡဳ, အဇာနႏၲႆာ’’’တိ။
(ဝိ၊႒၊၁၊၂၃၃-၂၃၄၊)(၁၃၁၆-ခုေမး)

( ေဝသာလိယံ မဟာဝေန ဒိဝါဝိဟာရဂေတာ ဘိကၡဳ ဝိယ) ဟူေသာ ဝါက်သည္ ( ဥပမာန)ဝါက်မည္၏။
ယင္းဝါက်ကို ေထာက္ဆ၍ ေ႐ွ႕( ေယာ မဟာနိဒၵံ ဩကၠေႏၲာ ပေရန ကတံ ဥပကၠမမၸိ န ဇာနာတိ)ဟူေသာဝါက်သည္ ( ဥပေမယ်)ဝါက်မည္၏။

တနည္း
( ေယာ မဟာနိဒၵံ ဩကၠေႏၲာ ပေရန ကတံ ဥပကၠမမၸိ န ဇာနာတိ)ဟူေသာ ( ဥပေမယ်)ဝါက်မွ တစ္ပါး ( ေဝသာလိယံ မဟာဝေန ဒိဝါဝိဟာရဂေတာ ဘိကၡဳ ဝိယ) ဟူေသာ ( ဥပမာန)ဝါက် အဖို႔တစ္ပါးကို  ျပေသာေၾကာင့္ (ပကၡႏၲရ)ဝါက်မည္၏။
##############

(၄) ေစာဒနာဝါက်+ပရိဟာရဝါက် ဝါက်ခြဲနည္း
**************
(က) ဣဒံ ဝစနံ ေကန ဝုတၱံ, ကဒါ ဝုတၱံ, ကသၼာ စ ဝုတၱ’’ႏၲိ?။
(ခ) အာယသၼတာ ဥပါလိေတၳေရန ဝုတၱံ, တၪၥ ပန ပဌမမဟာသဂႌတိကာေလ။ (ဝိ၊႒၊၁၊ ၄။)

(ခ) ဝါက်သည္ အေမးဝါက်၏ အေျဖစကားရပ္ကို ျပေသာေၾကာင့္ (ပရိဟာရ)ဝါက်မည္၏။
ယင္း(ခ)ဝါက်ကို ေထာက္ဆ၍ ေ႐ွ႕(က)ဝါက်သည္ (ေစာဒနာ)ဝါက်မည္၏။

တနည္း
(ခ) ဝါက်သည္ (အဘယ္သူသည္အဘယ္ေနရာ၌ အဘယ္ေၾကာင့္ေဟာေတာ္မူသနည္းဟူေသာ အေမးဝါက်) မွ တစ္ပါး (အေျဖဝါက်)ဟူေသာ အဖို႔တစ္ပါးကို  ျပေသာေၾကာင့္ (ပကၡႏၲရ)ဝါက်မည္၏။
ယင္း(ခ) ဝါက်ကို ေထာက္ဆ၍(က)  ဝါက်သည္ (ပကၡ) ဝါက်မည္၏။
###########

(တနည္း) ေစာဒနာဝါက်+ေစာဒကာေဘာဂဝါက် ဝါက်ခြဲနည္း
********
(က) တတၳ သိယာ ယဒိ တာဝ ဘဂဝါ ေဝရၪၨာယံ ဝိဟရတိ, ‘‘နေဠ႐ုပုစိမႏၵမူေလ’’တိ န ဝတၱဗၺံ, အထ တတၳ ဝိဟရတိ, ‘‘ေဝရၪၨာယ’’ႏၲိ န ဝတၱဗၺံ,
(ခ) န ဟိ သကၠာ ဥဘယတၳ ေတေနဝ သမေယန အပုဗၺံ အစရိမံ ဝိဟရိတုႏၲိ?
(ဂ) န ေခါ ပေနတံ ဧဝံ ဒ႒ဗၺံ,
(ဃ) နႏု အေဝါစုမွ ‘‘သမီပေတၳ ဘုမၼဝစန’’ႏၲိ။
(င) တသၼာ ယထာ ဂဂၤါယမုနာဒီနံ သမီေပ ေဂါယူထာနိ စရႏၲာနိ ‘‘ဂဂၤါယ စရႏၲိ, ယမုနာယ စရႏၲီ’’တိ ဝုစၥႏၲိ၊ ဧဝမိဓာပိ ယဒိဒံ ေဝရၪၨာယ သမီေပ နေဠ႐ုပုစိမႏၵမူလံ တတၳ ဝိဟရေႏၲာ ဝုစၥတိ ‘‘ေဝရၪၨာယံ ဝိဟရတိ နေဠ႐ုပုစိမႏၵမူေလ’’တိ။ (ဝိ၊႒၊၁၊၈၂)

(ခ) ဝါက်သည္ ေစာဒကပုဂၢိဳလ္၏ႏွလုံးသြင္း အာေဘာ္ကို ျပေသာေၾကာင့္ (ေစာဒကာဘာဂ)ဝါက်မည္၏။
ယင္း(ခ) ဝါက်ကို ေထာက္ဆ၍(က)  ဝါက်သည္ (ေစာဒနာ) ဝါက်မည္၏။

တနည္း
(ခ) ဝါက်သည္ (ေစာဒနာ) မွ တစ္ပါး (ေစာဒကာေဘာဂ)ဟူေသာ အဖို႔တစ္ပါးကို  ျပေသာေၾကာင့္ (ပကၡႏၲရ)ဝါက်မည္၏။
ယင္း(ခ) ဝါက်ကို ေထာက္ဆ၍(က)  ဝါက်သည္ (ပကၡ) ဝါက်မည္၏။
##########

(တနည္း) ေစာဒကာေဘာဂဝါက်+ပရိဟာရေဘာဂဝါက် ဝါက်ခြဲနည္း
**************
(က) ပသႏၷမုခဝဏၰာတိ ကိၪၥာပိ အဝိေသေသန ဝဏၰဝေႏၲာ သရီရဝဏၰေတာ ပန ေနသံ မုခဝေဏၰာ အဓိကတရံ ပသေႏၷာ၊
(ခ) အေစၧာ အနာဝိေလာ ပရိသုေဒၶါတိ အေတၳာ။
(ဝိ၊႒၊၁၊၇၄၊)(၁၃၄၅-ခုေမး)

(ခ) ဝါက်သည္ ပရိဟာရေဘာဂကို ျပေသာေၾကာင့္ (ပရိဟာရေဘာဂ)ဝါက်မည္၏။
ယင္း(ခ) ဝါက်ကို ေထာက္ဆ၍(က)  ဝါက်သည္ (ေစာဒကာေဘာဂ) ဝါက်မည္၏။

တနည္း
(ခ) ဝါက်သည္ (ေစာဒကာေဘာဂ) မွ တစ္ပါး (ပရိဟာရေဘာဂ)ဟူေသာ အဖို႔တစ္ပါးကို  ျပေသာေၾကာင့္ (ပကၡႏၲရ)ဝါက်မည္၏။
ယင္း(ခ) ဝါက်ကို ေထာက္ဆ၍(က)  ဝါက်သည္ (ပကၡ) ဝါက်မည္၏။
##########
(ေဆာင္) အတၳဳဒၶါရ, တၳဳ ဒၵသ, တူရ႐ိုးထူးမွာ။

(အတၳဳဒၶါရ)ဝါက်+(အတၳဳေဒၵသ)ဝါက် ဝါက်ခြဲနည္း
**************
(က) ဝိဟရတီတိ အဝိေသေသန ဣရိယာပထဒိဗၺျဗဟၼအရိယဝိဟာေရသု အညတရဝိဟာရသမဂႌပရိဒီပနေမတံ။
(ခ) ဣဓ ပန ဌာနဂမနနိသဇၨာသယနပၸေဘေဒသုအဣရိယာပေထသု အညတရဣရိယာပထသမာေယာဂပရိဒီပနံ။
(ဝိ၊႒၊၁၊၈၁၊)
(က) ဝါက်သည္  (ဝိဟရတိ)ပုဒ္၏ ရသင့္သမ်ွေသာ အနက္တို႔ကို  ျပေသာေၾကာင့္ (အတၳဳဒၶါရ) ဝါက်မည္၏။
(ခ) ဝါက်သည္  (ဝိဟရတိ)ပုဒ္၏ ဤေနရာ၌ လိုအပ္ေသာအနက္ထူးကို ထုတ္ ျပေသာေၾကာင့္ (အတၳဳေဒၵသ)ဝါက်မည္၏။

ေ႐ွ႕ေနာက္ေထာက္ဆပုံ

(ခ) ဝါက်သည္  (ဝိဟရတိ)ပုဒ္၏ ဤေနရာ၌ လိုအပ္ေသာ အနက္ထူးကို ထုတ္ ျပေသာေၾကာင့္ (အတၳဳေဒၵသ)ဝါက်မည္၏။
ယင္း(ခ) ဝါက်ကို ေထာက္ဆ၍ ေ႐ွ႕(က)  ဝါက်သည္ (အတၳဳဒၶါရ) ဝါက်မည္၏။

တနည္း
{ခ) ဝါက်သည္ (ဝိဟရတိ)ပုဒ္၏ ဤေနရာ၌ လိုအပ္ေသာ အနက္ထူးကို ျပေသာေၾကာင့္ (ဝိေသသ)ဝါက်မည္၏။
ယင္း(ခ) ဝါက်ကို ေထာက္ဆ၍ (က)ဝါက်သည္ (သာမည)ဝါက်မည္၏။
##########
ဓမၼာစရိယအလင္​းအိမ္

ပါရာဇိကဏ္​လက္​စြဲ
နံပါတ္​(၂)စည္​းမ်ဥ္​း အပိုင္​း(၁)
https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=587287551646480&id=555132068195362

ပါရာဇိကဏ္​လက္​စြဲ
နံပါတ္​(၂)စည္​းမ်ဥ္​း အပိုင္​း(၂)
https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=604937986548103&id=555132068195362

ပါရာဇိကဏ္​လက္​စြဲ
နံပါတ္​(၂)စည္​းမ်ဥ္​း အပိုင္​း(၃)
https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=606285053080063&id=555132068195362

ပါရာဇိကဏ္​လက္​စြဲ
နံပါတ္​(၂)စည္​းမ်ဥ္​း အပိုင္​း(၄)
https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=611315162577052&id=555132068195362

ပါရာဇိကဏ္​လက္​စြဲ
နံပါတ္​(၂)စည္​းမ်ဥ္​း အပိုင္​း(၅)
https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=619437351764833&id=555132068195362

ပါရာဇိကဏ္​လက္​စြဲ
နံပါတ္​(၂)စည္​းမ်ဥ္​း အႏွစ္ခ်ဳပ္နိဂုံး
https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=619496668425568&id=555132068195362

က်မ္းတက္ေလ့က်င့္ရန္ ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား
https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=632410990467469&id=555132068195362

ပါရာဇိကဏ္​လက္​စြဲ
နံပါတ္​(၃)စည္​းမ်ဥ္​း အပိုင္​း(၁)
https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=621575621551006&id=555132068195362

ပါရာဇိကဏ္​လက္​စြဲ
နံပါတ္​(၃)စည္​းမ်ဥ္​း အပိုင္​း(၂)
https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=624184124623489&id=555132068195362

ပါရာဇိကဏ္​လက္​စြဲ
နံပါတ္​(၃)စည္​းမ်ဥ္​း အပိုင္​း(၃)
https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=632340523807849&id=555132068195362

ပါရာဇိကဏ္​လက္​စြဲ
နံပါတ္​(၃)စည္​းမ်ဥ္​း အပိုင္​း(၄)
https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=650984218610146&id=555132068195362

ပါရာဇိကဏ္​လက္​စြဲ
နံပါတ္​(၃)စည္​းမ်ဥ္​း အပိုင္​း(၅)
https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=651050638603504&id=555132068195362

ပါရာဇိကဏ္​လက္​စြဲ
နံပါတ္​(၃)စည္​းမ်ဥ္​း အပိုင္​း(၆)
https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=660523964322838&id=555132068195362

ဝါက်ခြဲေလ့က်င့္ရန္ ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား
https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=632398920468676&id=555132068195362

ပါရာဇိကဏ္​လက္​စြဲ
နံပါတ္​(၈)စည္​းမ်ဥ္​း အပိုင္​း(၁)
****************
https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=635626733479228&id=555132068195362

ပါရာဇိကဏ္​လက္​စြဲ
နံပါတ္​(၈)စည္​းမ်ဥ္​း အပိုင္​း(၂)
****************
https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=638238753218026&id=555132068195362

ပါရာဇိကဏ္​လက္​စြဲ
နံပါတ္​(၈)စည္​းမ်ဥ္​း အပိုင္​း(၃)
****************
https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=641429032898998&id=555132068195362

ပါရာဇိကဏ္​လက္​စြဲ
နံပါတ္​(၆)စည္​းမ်ဥ္​း အပိုင္​း(၁)
https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=654972974877937&id=555132068195362

ပါရာဇိကဏ္​လက္​စြဲ
နံပါတ္​(၆)စည္​းမ်ဥ္​း အပိုင္​း(၂)
https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=666903390351562&id=555132068195362

ပါရာဇိကဏ္​လက္​စြဲ
နံပါတ္​(၆)စည္​းမ်ဥ္​း အပိုင္​း(၃)
https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=671050119936889&id=555132068195362